Medikal ve optik ürünler, B2B satışın en çok dikkat gerektiren alanlarından biridir. Bir sarf malzemesinin lot numarası, bir lensin son kullanma tarihi ya da bir gözlük camının eksen değeri yanlış girildiğinde sonuç yalnızca iade değil, hasta güvenliğini ilgilendiren bir sorun olabilir. Bu yazıda medikal ürün ve optik malzeme dağıtan firmaların sipariş süreçlerindeki özel ihtiyaçları ve bir B2B yazılımında aranması gereken özellikleri ele alıyoruz.
Medikal ve optikte izlenebilirlik neden kritik?
Sıradan bir üründe "hangi partiden gönderdik?" sorusu nadiren sorulur. Medikal üründe ise bu soru her gün sorulabilir. Bir üreticinin belirli bir partiyi geri çağırması durumunda, o partinin hangi eczaneye, kliniğe ya da bayiye gittiğini hızla bulmanız gerekir.
Bunu mümkün kılan şey, her sevkiyatın lot (parti) numarasıyla kaydedilmesidir. Lot bilgisi yalnızca depoda değil, sipariş ve sevk belgesinde de yer almalıdır. Aksi hâlde geri çağırma anında Excel dosyaları ve irsaliye arşivleri arasında saatler harcanır.
Lot ve son kullanma tarihi takibi
Steril sarf malzemeleri, kontakt lensler, lens solüsyonları ve birçok medikal ürün son kullanma tarihi (SKT) taşır. Depoda aynı ürünün farklı SKT'li partileri bulunur. Doğru yönetilmezse yeni parti önce sevk edilir, eski parti rafta miadını doldurur.
- FEFO mantığı: "İlk giren ilk çıkar" yerine "son kullanma tarihi ilk dolan ilk çıkar" kuralıyla SKT'si en yakın partinin önceliklendirilmesi.
- SKT'ye yakın stok uyarısı: Belirli bir süreden az ömrü kalan ürünlerin önceden görülmesi.
- Müşteri bazlı kural: Bazı kurumların belirli bir kalan raf ömrünün altındaki ürünü kabul etmemesi.
- Lot bazlı sevk kaydı: Hangi lotun hangi müşteriye gittiğinin kalıcı kaydı.
Multistok B2B'de çoklu depo stok yönetimi içinde lot ve seri numarası takibi yapılır, yeniden sipariş uyarıları tanımlanabilir. SKT'ye göre önceliklendirme ve uyarı kurallarının nasıl işleyeceği, firmanın depo ve ERP yapısına göre kurulum sırasında netleştirilir. Birden fazla depoyla çalışıyorsanız çoklu depo yönetimi ve entegrasyon yazımız da işinize yarayabilir.
Sevk belgelerinde ve faturada lot bilgisi
Hastane ve klinik müşterileri, teslim aldıkları ürünün lot numarasını ve son kullanma tarihini çoğu zaman irsaliye veya fatura üzerinde görmek ister. Bu bilgi kendi depolarına giriş yaparken ve iç denetimlerde kullanılır. Lot bilgisi belgeye elle yazılıyorsa hata kaçınılmazdır.
Sipariş, stok ve belge akışı aynı sistemde olduğunda lot bilgisi sevkiyattan belgeye otomatik taşınabilir. Multistok B2B'nin GİB uyumlu e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye desteği, belge sürecini sipariş akışıyla birleştirir. Belgede hangi alanların yer alacağı ise ERP yapınıza göre kurulumda belirlenir.

ÜTS ve mevzuat yükümlülükleri
Türkiye'de tıbbi cihazlar, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) bünyesindeki Ürün Takip Sistemi (ÜTS) üzerinden izlenir. Genel olarak üretici ve ithalatçıların ürünlerini sisteme kaydetmesi, bazı ürün gruplarında ise satış ve devir hareketlerinin bildirilmesi gerekir. Gözlük camı ve kontakt lens gibi optik ürünler de tıbbi cihaz kapsamında değerlendirilebilir.
Hangi ürününüzün hangi kayıt ve bildirim yükümlülüğüne tabi olduğu; ürün sınıfına, firmanızın tedarik zincirindeki rolüne ve güncel mevzuata göre değişir. Bu nedenle bu konuyu mevzuat danışmanınız ve mali müşavirinizle teyit etmenizi öneririz.
Yazılım açısından önemli olan, ÜTS'ye bildirilecek bilgilerin (ürün numarası, lot veya seri numarası, alıcı bilgisi) satış sürecinde eksiksiz ve doğru toplanmasıdır. Sipariş, lot ve sevk bilgisi tek bir sistemde tutulduğunda bildirim süreci çok daha az hata ile yürür. Multistok B2B'nin medikal ve optik sektörüne yönelik kullanım senaryolarını medikal ve optik sektör sayfamızda inceleyebilirsiniz.
Optikte numara, çap ve eksen varyantları
Optik sektöründe ürün yapısı medikal sarf malzemesinden de karmaşıktır. Tek bir gözlük camı modeli; sferik değer, silindirik değer, eksen, çap, kırılma indisi ve kaplama türüne göre binlerce kombinasyona ayrılır. Kontakt lenslerde ise baz eğri, çap ve numara belirleyicidir.
| Ürün | Varyantı belirleyen değerler | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Gözlük camı | Sferik (SPH), silindirik (CYL), eksen (AX), çap, indis, kaplama | Stok camı ile reçeteye göre üretilen cam ayrımı |
| Kontakt lens | Numara, baz eğri (BC), çap (DIA), kullanım süresi | SKT ve lot takibi |
| Lens solüsyonu | Hacim, içerik | SKT takibi |
| Gözlük çerçevesi | Model, renk, ekartman ölçüsü | Marka ve model bazlı katalog |
Optik mağaza, müşterisinin reçetesine göre sipariş verir. Portalda varyantların bu değerlerle seçilebilmesi, yanlış numaralı ürün gönderme riskini azaltır. Stokta tutulan yaygın değerler doğrudan siparişe açılabilirken reçeteye özel üretilen camlar için teklif ya da özel sipariş akışı kullanılabilir.
Optik mağazalar genellikle gün içinde birçok küçük sipariş verir ve hızlı teslimat bekler. Siparişin kargoya verildiği anda takip kodunun SMS veya WhatsApp ile iletilmesi, "siparişim nerede?" sorularını azaltır. Multistok B2B'nin kargo entegrasyonu gönderi oluşturma, etiket ve takip kodu bildirimini otomatik yapar.

Eczane, optik ve klinik: farklı müşteri, farklı kural
Medikal ve optik dağıtımcısının müşteri yelpazesi çeşitlidir. Eczane, optik mağaza, özel klinik, hastane, diş hekimi ve alt bayi aynı portalı kullanabilir; ancak her birinin göreceği ürün, fiyat ve ödeme koşulu farklıdır.
- Eczane: Sık ve küçük siparişler, kısa vade, geniş ürün yelpazesi.
- Optik mağaza: Reçeteye bağlı varyant siparişi, çerçeve ve cam bir arada.
- Klinik ve hastane: Satın alma onayı gerektiren kurumsal siparişler, belge talebi.
- Alt bayi: Bayi fiyatı, hedef ve prim takibi.
Multistok B2B'de müşteri grubuna göre ayrı fiyat listesi, iskonto, risk limiti ve vade tanımlanabilir. Rol bazlı kullanıcı yetkileriyle her müşteri tipinin yalnızca kendisine uygun ürünleri görmesi sağlanabilir. Kurumsal müşterilerde çok seviyeli onay akışı, siparişin müşteri tarafında yetkili kişiden onay almadan ilerlememesine yardımcı olur.
Sağlık verisi ve müşteri bilgisi söz konusu olduğunda veri güvenliği de ayrıca önem kazanır. Bu konudaki genel çerçeveyi KVKK ve veri güvenliği yazımızda bulabilirsiniz.
Sonuç
Medikal ve optik firmalarında B2B yazılımı, sipariş almanın ötesinde izlenebilirlik aracıdır. Lot ve SKT takibi, mevzuata uygun kayıt, numara-çap-eksen gibi hassas varyantların doğru yönetimi ve farklı müşteri tiplerine özel kurallar tek bir sistemde birleştiğinde hem operasyonel hata hem de denetim riski azalır. Kendi ürün ve müşteri yapınıza nasıl uyarlanacağını görmek için ücretsiz demo talep edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
B2B yazılımı ÜTS bildirimlerini otomatik yapar mı?
ÜTS bildirim yükümlülükleri ürün grubuna ve firmanın rolüne göre değişir. Önemli olan, bildirim için gereken ürün, lot ve alıcı bilgisinin satış sürecinde eksiksiz toplanmasıdır. Bildirim sürecinin nasıl kurgulanacağını mevzuat danışmanınızla birlikte, kurulum aşamasında netleştirmenizi öneririz.
Aynı ürünün farklı SKT'li partileri nasıl yönetilir?
Her parti ayrı lot numarasıyla stokta tutulur. Sevkiyatta son kullanma tarihi en yakın partinin öncelikli çıkması, ürünlerin rafta miadını doldurmasını önler.
Optik camlarda binlerce varyantı portalda göstermek mümkün mü?
Evet. Varyantlar sferik, silindirik, eksen ve çap gibi değerlerle tanımlanır; müşteri bu değerleri seçerek doğru ürüne ulaşır. Reçeteye özel üretilen camlar için ayrı bir sipariş akışı kurgulanabilir.
Eczane ve kliniklere farklı fiyat uygulayabilir miyim?
Evet. Müşteri grubuna veya tek tek müşteriye özel fiyat listesi, iskonto ve vade tanımlayabilirsiniz. Her müşteri portala girdiğinde yalnızca kendi koşullarını görür.